Τι είναι η εργοθεραπεία
Η εργοθεραπεία ασχολείται με τις δραστηριότητες της καθημερινής ζωής. Για έναν ενήλικα αυτό μπορεί να είναι η επιστροφή στη δουλειά μετά από τραυματισμό. Για ένα παιδί, είναι σχεδόν όλα: να ντυθεί, να φάει, να γράψει, να παίξει, να καθίσει σε ένα θρανίο για σαράντα λεπτά.
Δεν είναι φυσικοθεραπεία. Η φυσικοθεραπεία στοχεύει στη λειτουργία του σώματος καθαυτή — δύναμη, εύρος κίνησης. Η εργοθεραπεία ρωτά τι εμποδίζει το παιδί να κάνει αυτό που θέλει ή πρέπει να κάνει, και δουλεύει από εκεί.
Τι αντιμετωπίζουμε
Λεπτή κινητικότητα. Λαβή μολυβιού, χρήση ψαλιδιού, κουμπιά, φερμουάρ, κορδόνια. Δεξιότητες που φαίνονται μικρές μέχρι να μην τις έχει ένα παιδί — και τότε καθορίζουν αν θα ντυθεί μόνο του ή θα περιμένει βοήθεια.
Αδρή κινητικότητα και ισορροπία. Τρέξιμο, άλματα, πιάσιμο μπάλας, ανέβασμα σκάλας με εναλλαγή ποδιών. Το παιδί που δεν τα καταφέρνει συχνά αποσύρεται από το ομαδικό παιχνίδι, και το κόστος γίνεται κοινωνικό.
Γραφοκινητικές δεξιότητες. Δυσανάγνωστα γράμματα, υπερβολική πίεση στο χαρτί, γρήγορη κόπωση, αδυναμία να μείνει μέσα στις γραμμές. Συχνά συνδέεται με μαθησιακές δυσκολίες και δουλεύεται παράλληλα.
Αισθητηριακή επεξεργασία. Παιδιά που δεν αντέχουν ετικέτες ρούχων, καλύπτουν τα αυτιά σε θόρυβο, αρνούνται φαγητά λόγω υφής. Ή, στο άλλο άκρο, παιδιά που κινούνται ασταμάτητα, συγκρούονται με αντικείμενα, αναζητούν διαρκώς έντονα ερεθίσματα.
Οργάνωση και εκτελεστικές λειτουργίες. Το παιδί που ξεχνά τι του ζητήθηκε στη μέση της διαδρομής, που δεν ξέρει από πού να ξεκινήσει μια εργασία, που η τσάντα του είναι χάος.
Αυτονομία. Το τελικό ζητούμενο πίσω από όλα τα παραπάνω.
Πότε αξίζει αξιολόγηση
- Κρατά το μολύβι με ασυνήθιστο τρόπο ή κουράζεται πολύ γρήγορα όταν γράφει
- Αποφεύγει δραστηριότητες που απαιτούν συντονισμό
- Δυσκολεύεται με ντύσιμο, κουμπιά, κορδόνια πέρα από την αναμενόμενη ηλικία
- Πέφτει, σκοντάφτει ή συγκρούεται με αντικείμενα πιο συχνά από τους συνομηλίκους
- Αντιδρά έντονα σε θορύβους, υφές, φώτα, μυρωδιές
- Δεν μπορεί να μείνει καθιστό, χρειάζεται συνεχή κίνηση
- Έχει έντονα επιλεκτική διατροφή με βάση την υφή
- Δυσκολεύεται να ακολουθήσει οδηγίες πολλαπλών βημάτων
Πώς δουλεύουμε
Αξιολόγηση. Συνδυάζουμε σταθμισμένα εργαλεία με δομημένη παρατήρηση και ερωτηματολόγια που συμπληρώνετε εσείς — γιατί εσείς βλέπετε το παιδί στο σπίτι, εκεί όπου εμφανίζονται οι πραγματικές δυσκολίες. Ρωτάμε συγκεκριμένα: πώς πάει το πρωινό ντύσιμο, τι γίνεται στο τραπέζι, πώς κοιμάται.
Στόχοι από την καθημερινότητα. Οι στόχοι διατυπώνονται σε πράγματα που έχουν νόημα για την οικογένεια — «να δένει μόνο του τα κορδόνια», «να ολοκληρώνει τις εργασίες χωρίς τρία διαλείμματα». Όχι αφηρημένες κινητικές δεξιότητες.
Παρέμβαση μέσα από παιχνίδι. Δίχτυα, κούνιες, σκάλες, δραστηριότητες με αντίσταση. Το παιδί βλέπει διασκέδαση· εμείς δουλεύουμε ιδιοδεκτικότητα, αιθουσαία επεξεργασία, κινητικό σχεδιασμό και ακολουθία βημάτων, με καταγραφή σε κάθε συνεδρία.
Αισθητηριακή δίαιτα. Για παιδιά με δυσκολίες αισθητηριακής επεξεργασίας φτιάχνουμε ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα δραστηριοτήτων για το σπίτι και το σχολείο, που βοηθά το παιδί να διατηρεί την κατάλληλη εγρήγορση μέσα στη μέρα.
Προσαρμογές περιβάλλοντος. Συχνά η μεγαλύτερη διαφορά δεν έρχεται από τη συνεδρία αλλά από μια αλλαγή στο περιβάλλον: διαφορετική λαβή μολυβιού, μαξιλάρι στην καρέκλα, ωτοασπίδες στην αίθουσα εκδηλώσεων, θέση στην τάξη μακριά από το παράθυρο.
Συνεργασία με τις άλλες θεραπείες
Στο κέντρο μας η εργοθεραπεία δεν λειτουργεί απομονωμένα. Ένα παιδί με δυσκολία στη γραφή μπορεί να χρειάζεται και εργοθεραπευτική και μαθησιακή παρέμβαση. Ένα παιδί με αισθητηριακές δυσκολίες συχνά έχει και δυσκολίες συμπεριφοράς που χρειάζονται ψυχολογική στήριξη.
Το πλεονέκτημα του να βρίσκονται όλες οι ειδικότητες στον ίδιο χώρο είναι ότι μιλάμε μεταξύ μας. Οι στόχοι ευθυγραμμίζονται αντί να τραβάνε το παιδί σε τρεις κατευθύνσεις.